สูตรคำนวณโซล่าเซลล์ คำนวณแผง แบตเตอรี่ และระยะคืนทุนใน 8 ขั้นตอน

ขั้นที่ 1: แปลงบิลค่าไฟเป็นหน่วยไฟฟ้า

หน่วยที่ใช้ต่อเดือน = ค่าไฟต่อเดือน ÷ อัตราค่าไฟเฉลี่ย (บาท/หน่วย)

ค่าไฟฟ้างวดปัจจุบัน (พ.ค.–ส.ค. 2569) ที่ กกพ. ประกาศเฉลี่ยอยู่ที่ 3.95 บาท/หน่วย ยังไม่รวม VAT — แต่บ้านที่ใช้ไฟเกิน 400 หน่วย/เดือน เมื่อคิดอัตราขั้นบันได + ค่า Ft + VAT 7% แล้ว ตัวเลขที่ใช้คำนวณได้ใกล้ความจริงคือประมาณ 4.5 บาท/หน่วย (ค่านี้ในโปรแกรมของเราปรับได้ตามบิลจริงของแต่ละบ้าน)

ตัวอย่าง: ค่าไฟ 4,500 บาท/เดือน ÷ 4.5 = 1,000 หน่วย/เดือน ÷ 30 วัน = 33.3 หน่วย/วัน

ขั้นที่ 2: กระจายการใช้ไฟลง 24 ชั่วโมง — หัวใจของการคํานวณแผงโซล่าเซลล์

จุดนี้คือสิ่งที่ต่างจากเครื่องคิดเลขทั่วไปที่ถามแค่ยอดบิล ในโปรแกรมของเรา คุณระบายกริด 24 ช่องว่าแต่ละชั่วโมงใช้ไฟระดับไหน แล้วระบบให้น้ำหนักตามพฤติกรรม:

ไฟที่ใช้ชั่วโมง h = ไฟทั้งวัน × น้ำหนักชั่วโมง h ÷ ผลรวมน้ำหนักทั้ง 24 ช่อง

ผลที่ได้คือ “โปรไฟล์การใช้ไฟรายชั่วโมง” ของบ้านคุณจริง ๆ — บ้าน WFH ที่เปิดแอร์กลางวัน กับบ้านที่ออกเช้ากลับค่ำ จะได้โปรไฟล์คนละทรงทันที ทั้งที่ยอดบิลเท่ากัน

ขั้นที่ 3: โซล่าเซลล์ 5kW ผลิตไฟได้กี่หน่วยต่อวัน — จำลองแดดรายชั่วโมง

แดดไม่ได้แรงเท่ากันทั้งวัน ระบบจำลองการผลิตเป็นเส้นโค้งระฆัง (half-sine) เริ่มผลิตราว 07:00 พีคช่วงเที่ยง จบราว 17:30 แล้วสเกลให้:

ไฟที่ผลิตได้ต่อวัน = ขนาดระบบ (kW) × ชั่วโมงแดดเต็ม (Peak Sun Hours)

เราตั้งค่า Peak Sun Hours ไว้ที่ 4.3 ชั่วโมง/วัน — เป็นค่ากลางทั้งปีของเชียงใหม่ที่รวมวันฟ้าครึ้มแล้ว (อยู่ในช่วง 4–5 ชั่วโมงของประเทศไทย และตั้งใจเลือกฝั่งอนุรักษ์นิยม) ดังนั้น:

ระบบ 5 kW ผลิตได้ราว 21.5 หน่วย/วัน หรือ ~645 หน่วย/เดือน

ขั้นที่ 4: จับคู่การใช้กับการผลิต ชั่วโมงต่อชั่วโมง

นี่คือหัวใจของความแม่น — ในแต่ละชั่วโมง:

ไฟโซล่าร์ที่ใช้เองได้ = ค่าที่น้อยกว่า ระหว่าง (ไฟที่ใช้ชั่วโมงนั้น, ไฟที่ผลิตได้ชั่วโมงนั้น) ไฟส่วนเกิน = ไฟที่ผลิตได้ − ไฟที่ใช้เองได้

ผลิตได้เยอะแค่ไหนก็ไม่มีประโยชน์ถ้าตอนนั้นไม่มีคนใช้ ตัวเลข “% การใช้ไฟตรงช่วงแดด” ใต้กริดคือตัววัดว่าพฤติกรรมบ้านคุณซ้อนทับกับเส้นโค้งแดดแค่ไหน — ถ้าต่ำกว่า 40% ระบบจะแนะนำ Hybrid + แบตเตอรี่ เพราะติด On-grid อย่างเดียวจะคืนทุนช้า

ขั้นที่ 5: On-grid — เงินประหยัดกับเงินขายคืน “แยกบัญชีกัน”

ประหยัดหลัก = ไฟโซล่าร์ที่ใช้เอง × 4.5 บาท/หน่วย รายได้ขายคืน = ไฟส่วนเกิน × 2.20 บาท/หน่วย

อัตรา 2.20 บาท/หน่วย คืออัตรารับซื้อของโครงการ Solar ภาคประชาชน ปี 2569 (สัญญา 10 ปี เสนอขายได้ไม่เกิน 5 kW ต่อมิเตอร์ และต้องสมัครเข้าโครงการก่อน)

จุดที่เราตั้งใจให้ต่างจากเครื่องมือการตลาดทั่วไป: รายได้ขายคืนแสดงแยกบรรทัดเสมอ และไม่ถูกนำไปรวมในตัวเลขประหยัดหรือระยะคืนทุน เพราะขายคืนได้ราคาแค่ครึ่งเดียวของไฟที่ซื้อ (2.20 vs 4.5 บาท) ถ้าเอามารวมเนียน ๆ ตัวเลขคืนทุนจะดูดีเกินจริง — ซึ่งเจอบ่อยมากในใบเสนอราคาที่ลูกค้าถือมาให้เราดู

ขั้นที่ 6: คํานวณแบตโซล่าเซลล์ — แบต 10 kWh ใช้ได้จริงกี่หน่วย

สำหรับระบบ Hybrid ไฟส่วนเกินกลางวันถูกเก็บเข้าแบตแล้วปล่อยใช้กลางคืน แต่การคํานวณแผงโซล่าเซลล์กับแบตเตอรี่ที่ถูกต้องต้องหักการสูญเสีย 2 ชั้น:

เก็บได้สูงสุด = ความจุแบต × 0.9 (Depth of Discharge — แบตจริงห้ามใช้จนหมดเกลี้ยง) ปล่อยใช้ได้จริง = ที่เก็บไว้ × 0.9 (Round-trip efficiency — ชาร์จเข้า/จ่ายออกมีการสูญเสีย)

แบต 10 kWh จึงประหยัดเพิ่มจริงประมาณ 10 × 0.9 × 0.9 ≈ 8.1 หน่วย/วัน ไม่ใช่ 10 และระบบยังจำกัดว่าไฟจากแบตชดเชยได้ไม่เกินไฟที่ใช้จริงตอนกลางคืน — ไม่มีการนับประหยัดเกินการใช้จริงให้ตัวเลขสวย

ขั้นที่ 7: ราคา “เริ่มต้นที่” คำนวณจากอุปกรณ์ที่ขายจริง

ราคา = (ราคาแผง × จำนวนแผง) + Inverter + แบตเตอรี่ (ถ้ามี) + (ค่าติดตั้งต่อ kW × ขนาดระบบ) จำนวนแผง = ปัดขึ้นจาก ขนาดระบบ ÷ วัตต์ต่อแผง

เช่น ระบบ 5 kW ใช้แผง 580W → 5,000 ÷ 580 = 8.6 → 9 แผ่น

คำว่า “เริ่มต้นที่” มีความหมายตรงตัว: ระบบเลือกรุ่นที่ราคารวมถูกที่สุดของแบรนด์ที่คุณเลือก ซึ่งตรงเงื่อนไขจริง (On-grid/Hybrid, เฟสมิเตอร์, ขนาด kW) จาก pricelist จริงของบริษัท ไม่ใช่ราคาเหมาลอย ๆ และ VAT 7% แสดงชัดเจนว่ารวมแล้วหรือยัง พร้อมยอดแยกในใบเสนอราคา (ราคาที่ Connext เสนอ = รวม VAT พร้อมออก e-Tax Invoice)

อีกจุดที่หลายคนไม่รู้: ขนาดระบบเลื่อนตามใจไม่ได้ แต่ ล็อกตาม step ของรุ่น inverter ที่มีขายจริง และจำกัดเพดานตามมิเตอร์ — 1 เฟสไม่เกิน 5 kW / 3 เฟสไม่เกิน 10 kW ตามเกณฑ์การไฟฟ้า

ขั้นที่ 8: ระยะคืนทุนโซล่าเซลล์กี่ปี — มองไป 25 ปีด้วย 2 แรงที่วิ่งสวนกัน

ระบบคำนวณผลประหยัดปีต่อปีตลอดอายุแผง 25 ปี โดยคิด 2 แรงพร้อมกัน: ค่าไฟที่มีแนวโน้มแพงขึ้น (สมมติฐานปีละ 3% — ยิ่งนานหน่วยไฟที่ผลิตเองยิ่งมีมูลค่า) และแผงที่เสื่อมปีละ 0.5% (ปีที่ 25 ยังผลิตได้ ~88%)

ระยะคืนทุน = ปีที่ผลประหยัดสะสมไล่ทันราคาระบบ (เทียบบัญญัติไตรยางศ์ให้ได้ทศนิยม เช่น 6.8 ปี)

แถมบรรทัดสิ่งแวดล้อม: CO₂ ที่ลดได้ = ไฟที่ผลิตต่อปี × 0.5 kg/หน่วย (grid emission factor ของไทย) เทียบเป็นต้นไม้ที่ดูดซับ ~21 kg/ต้น/ปี

ตัวอย่างจริง: บ้านค่าไฟ 4,500 บาท ติด On-grid 5 kW ได้อะไรบ้าง

• ใช้ไฟ 1,000 หน่วย/เดือน • ระบบผลิตได้ ~645 หน่วย/เดือน
• จับคู่รายชั่วโมงแล้วสมมติใช้เองได้ 450 หน่วย → ประหยัด 450 × 4.5 = 2,025 บาท/เดือน (~24,300 บาท/ปี)
• ส่วนเกิน 195 หน่วย → ขายคืนได้อีก ~429 บาท/เดือน (แสดงแยก ไม่รวมในคืนทุน)
• ถ้าราคาระบบ 165,000 บาท (รวม VAT) → คืนทุนราว 6–7 ปี — เร็วกว่าการหารตรง ๆ 165,000 ÷ 24,300 = 6.8 ปีเล็กน้อย เพราะค่าไฟขึ้นทุกปี — จากนั้นเป็นกำไรอีก ~18 ปี

ตัวเลขชุดนี้เป็นการคาดการณ์จากสมมติฐานข้างต้น ไม่ใช่การการันตี — แต่สังเกตว่าทุกสมมติฐานเลือกฝั่งอนุรักษ์นิยม: ไม่เอารายได้ขายคืนมาปนคืนทุน, หักการสูญเสียแบตครบ 2 ชั้น, คิดแผงเสื่อมทุกปี, เดือนคิดที่ 30 วัน — ของจริงมีแต่จะดีกว่าหรือเท่าตัวเลข

โปรแกรมคำนวณโซล่าเซลล์ฟรี — กรอกค่าไฟ 1 นาที รู้ขนาดระบบ ราคา และปีคืนทุน

ทั้ง 8 ขั้นนี้คือสิ่งที่ Connext Solar Calculator ทำให้อัตโนมัติ: กรอกค่าไฟเฉลี่ย → ระบายช่วงเวลาที่ใช้ไฟ → เลือกแบรนด์อุปกรณ์ → เห็นขนาดระบบที่เหมาะ ราคาเริ่มต้น (รวม VAT) คำแนะนำ On-grid หรือ Hybrid และระยะคืนทุนทันที ใช้ฟรี ไม่ต้องกรอกเบอร์โทรก่อน

บ้าน 2 หลังค่าไฟเท่ากันอาจได้คำแนะนำต่างกัน — WFH ใช้ไฟกลางวัน → On-grid คุ้ม / ออกเช้ากลับค่ำ → Hybrid + แบตคุ้มกว่า นี่คือเหตุผลว่าทำไมต้องคำนวณจากพฤติกรรม ไม่ใช่แค่ยอดบิล

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q: คํานวณแผงโซล่าเซลล์ยังไงว่าต้องใช้กี่แผ่น? เอาขนาดระบบ (kW) ÷ กำลังวัตต์ต่อแผง แล้วปัดขึ้น เช่น 5 kW ใช้แผง 580W → 9 แผ่น แต่ขนาดระบบต้องเลือกจากพฤติกรรมใช้ไฟก่อน ไม่ใช่เลือกจำนวนแผงก่อน

Q: คํานวณแบตโซล่าเซลล์ต้องเผื่อกี่เปอร์เซ็นต์? คูณ 0.81 จากความจุป้าย (DoD 90% × Round-trip 90%) เช่น แบต 10 kWh ใช้ได้จริง ~8.1 หน่วย/วัน ถ้าใช้ไฟกลางคืนราว 10 หน่วย ควรมองแบต 12–15 kWh

Q: ขายไฟคืนการไฟฟ้าได้เท่าไหร่ ปี 2569? โครงการ Solar ภาคประชาชนรับซื้อที่ 2.20 บาท/หน่วย สัญญา 10 ปี เสนอขายไม่เกิน 5 kW ต่อมิเตอร์ ต้องสมัครและผ่านการอนุมัติก่อน — เงื่อนไขอาจเปลี่ยน ควรเช็คประกาศล่าสุดของ กกพ./PEA/MEA

Q: ระยะคืนทุนโซล่าเซลล์กี่ปีถึงเรียกว่าคุ้ม? บ้านที่ใช้ไฟกลางวันเยอะมักอยู่ราว 5–7 ปี เทียบอายุแผง 25 ปีถือว่าคุ้ม ถ้าคำนวณแล้วเกิน 10 ปี มักแปลว่าใช้ไฟตรงช่วงแดดน้อยเกินไป — ควรพิจารณา Hybrid หรือยังไม่ติด

สรุป

สูตรคํานวณโซล่าเซลล์ที่เชื่อถือได้ต้องเริ่มจากบิลค่าไฟจริง กระจายเป็นพฤติกรรมรายชั่วโมง จับคู่กับเส้นโค้งแดด แล้วคิดการสูญเสียครบทุกชั้น — ไม่ใช่แค่เอาค่าไฟหารตัวเลขกลม ๆ ลองใช้โปรแกรมคำนวณโซล่าเซลล์ของ Connext Systemดูก่อนได้ฟรี หรือถ้าอยากได้ตัวเลขแม่นระดับหน้างาน ทีมงานเราสำรวจหน้างานฟรีทั่วเชียงใหม่และภาคเหนือ ไม่ติดก็ไม่เป็นไร

หมายเหตุ: ราคาจากโปรแกรมเป็นการประเมินเบื้องต้น ราคาสุทธิขึ้นอยู่กับหน้างานจริง (ประเภทหลังคา ระยะเดินสาย ตู้ไฟ) และผลประหยัดจริงแปรผันตามสภาพอากาศและพฤติกรรมการใช้ไฟ — นัดสำรวจฟรีเพื่อรับราคาแม่นยำ